Fazy bitwy

http://www.bzura39.republika.pl

Trzy fazy bitwy nad Bzurą

 

wielka bitwaNim doszło do wielkiej bitwy, nazwanej później bitwą nad Bzurą w dniach od 1 do 9 września na obszarze zachodniej Polski do linii rzeki Wisły toczono zaciekłe walki. Wszystkie armie niemieckie znajdowały się w natarciu. Cofające się jednostki polskie, atakowane przez niemieckie lotnictwo podczas walk odwrotowych były niszczone na szlakach przemarszu. Ten dramat miał miejsce na całym froncie polsko-niemieckim. W tej sytuacji, 9 września wojska Armii "POMORZE" i Armii "POZNAŃ" przeszły do kontrataku. Plan działania zakładał rozbicie z lewej flanki niemieckiej 8 Armii i wejście na głębokie tyły wojsk nieprzyjaciela atakującego w okolicach Warszawy.
 
Niestety, ten plan nie brał jednak pod uwagę możliwości manewrowych wojsk niemieckich, decydującego czynnika w II wojnie światowej. W myśl decyzji gen Kutrzeby, polska Grupa Operacyjna generała brygady Knolla-Kownackiego w składzie 25 Dywizja Piechoty, 17 DP i 14 DP oraz Wielkopolska Brygada Kawalerii przeszły do ataku stoczyła walkę z niemiecką 30 Dywizją Piechoty 8 Armii generała Johannesa Blaskowica.Resztki niemieckiej 30 Dywizji Piechoty wycofały się kilkanaście kilometrów na południe, gdzie zostały wzmocnione 17 Dywizji Piechoty Początkowy sukces nie przyszedł jednak łatwo. Polacy musieli w zaciętych bojach opanowywać każdy skrawek ziemi, Niemcy walczyli zażarcie o opanowany już teren. Tak było między innymi na terenie Łęczycy i Piątku. Założenie opanowania wszystkich celów w czołowych natarciach okazało się błędem wojsk polskich. Planowany szybki marsz przekształcił się w małą wojnę pozycyjną. Na nieosłonięte skrzydła polskiego natarcia uderzyły od wschodu pułki niemieckiej 24 DP, od zachodu zaś 221 i 213 DP. Polskie armie znalazły się w całkowitym osaczeniu i osamotnieniu... czekała je niechybna klęska.
( Dywizja Piechoty = DP )
 
Bitwa miała trzy fazy
 
  • I faza - natarcie Polaków na Stryków 9-12 września 1939
  • II faza - natarcie Polaków na Łowicz 13 - 15 września 1939
  • III faza - odwrót w kierunku Warszawy, 16-18 września 1939, polskie siły uległy rozbiciu.
 
Od 9 do 12 września, w myśl decyzji generała Kutrzeby, polska Grupa Operacyjna gennerała Knolla-Kownackiego w składzie; 25 Dywizji Piechoty, 17 DP i 14 DP i 7 Pułk Artylerii Ciężkiej, przeszła do ataku pod osłanianą Wielkopolskiej Brygady Kawalerii generała Abrahama natomiast od zachodu pod osłoną Grupy Operacyjnej Kawalerii generała Grzmota-Skotnickiego przeciw niemieckiej 30 Dywizja Piechoty generała 8 Armii Johannesa Blaskowidza, która w ciągu 3 dni została rozbita, ponosząc bardzo ciężkie straty i zepchnięta została na południe, Zdobyto Łęczycę, Piątek, Uniejów, Walewice po linie Ozorków i Stryków. W następstwie akcji Polaków, Niemcy ściągnęli całe siły 8 Armii i niedobitki 30 Dywizji Piechoty, następnie do bitwy nad Bzurą skierowali główne siły 10 Armii W tym XVI Korpus Armijny z pod Warszawy. Polacy mimo sukcesu i wprowadzenia w dniu 11 września Grupy Operacyjnej generała Bołtucia w kierunku Łowicz oraz Głowno nie złamały niemieckiej linii obrony. W nocy z 12 na 13 września zostały wycofane na lewy brzeg rzeki Bzury.
 
W II fazie bitwy gennerał Tadeusz Kutrzeba skierował siły w kierunku Skierniewic Natarcie miała wykonać Armia "Pomorze" generała dywizji Bortnowskiego w składzie; 26 Dywizja Piechoty, Grupa Operacyjna generała Bołucia; 4 dywizja piechoty i 16 DP. W tym właśnie czasie pod osłona natarcia na Skierniewice pozostałe siły Armii " Poznań" miały się przegrupować nad dolną Bzurę, były to; Grupa Operacyjna. generała Abrahama która skupiała Wielkopolską i Podolską Brygadę Kawalerii jednocześnie przegrupowanie Grupy Operacyjnej generała Knolla-Kownackiego na podstawy wyjściowe do natarcia w rejonie Sochaczewa. 14 września GO generała Bołtucia musiała ponownie zaatakować, niestety, opuszczony dzień wcześniej Łowicz. Wykorzystali ten moment Niemcy i zajęli ponownie silnie obsadzając obronę. W krwawych walkach oddziały sforsowały rzekę Bzurę, która obficie spływała krwią żołnierzy. Udana akcja zagroziła pozycjom niemieckim. Natomiast tragicznie zakończył się atak 26 DP na wschód od Łowicza. Rozwijające się natarcie pod ciężkim ogniem niemieckim, w godzinach popołudniowych zostało wstrzymane, na przedwczesny rozkaz generała Bortnowskiego. Prawdopodobnie z powodu jego załamania nerwowego. Gen. Bołtuć wnioskował w związku z tym o odebranie gen. Bortnowskiemu dowodzenia. Na podstawie niesprawdzonych informacji o marszu oddziałów pancernych w rejon Sochaczewa, cała 26 DP wraz z częścia 16 DP odpłynęła na północny brzeg Bzury ponosząc niewspółmierne i niepotrzebne straty w ludziach i tym samym uniemożliwiając sukces w rejonie i w ataku na Łowicz. Kolejnym błędem tego samego dnia był defensywny rozkazu do odwrotu wszystkich sił Armii "Pomorze" na lewy brzeg Bzury, wydany przez gen. Bortnowskiego bez konsultacji z gen. Kutrzebą
 
Trzecia faza bitwy 16 do 18 września, dowódcy polskich oddziałów podjęli próbie przerwania okrążenia w celu przebicia się na wschód do Warszawy. Miał do tego doprowadzić atak pomiędzy Sochaczewem a Witkowicami. W odpowiedzi Niemcy rozpoczęli kontratak z rejonu Sochaczewa oraz bombowe ataki lotnicze na polskie pozycje. Do Okolic Puszczy Kampinoskiej przebiło się blisko 30000 żołnierzy, do niewoli dostało się około ponad 150000. 
 
Źródła:
Generałowie II Rzeczypospolitej, autor: Mierzwiński Zbigniew Wyd. Polonia
Bitwa nad Bzurą,  autor, Zawilski Apoloniusz. Wyd. MON.
Armia Poznań w wojnie obronnej,  autor Bauer Piotr Wyd. MON.
Armia Pomorze 1939 Ciechanowski Piotr. Wyd. MON.